Home Nieuws Agenda Leden Bestuur Over IKV Contact


Geschiedenis

De IKV: Het begin
Door Peter de Jong

Om het verhaal van de IKV geschiedkundig vast te leggen, gingen we op bezoek bij good old Bram van Dorp. Man van – bijna - het eerste uur zijnde, is de 88 jaar jonge Bram als geboren verteller bij uitstek de juiste persoon om alles nog vanuit de eerste hand uit de doeken te doen. Thuis op de bank bij Bram laat het verhaal van de IKV zich als vanzelf vertellen. Naast een schitterend uitzicht over de Nieuwe Maas en ‘de overkant’, valt het nieuwe IKV o.v. tafelvlaggetje in de vensterbank direct op. De maritieme tafelvlaggetjes van Shipmate zijn in de Rotterdamse havenwereld al sinds jaar en dag gezochte verzamelitems. En de producent ervan, Martin Thurmer is nog altijd een gewaardeerd lid van de IKV. Het tafelvlaggetje bleek aldus een prachtig hedendaags bruggetje om in het verleden te duiken.

“De beroemde Jaap Thurmer, vader uiteraard van Martin, was één der oprichters en eerste bestuursleden van de IKV, samen met Jan Hoogstad sr. van Damco, Jan van der Pot van Chloride, Jaap Ouwenbroek de meubelfabrikant en Loe van Eyle de importeur van Yale. Deze mannen werden door Joop Fontijne in 1962 benaderd met het idee om als ondernemers uit de VOP een belangenvereniging op te richten. Joop was met zijn bedrijf in 1962 uit Schiedam verhuisd omdat Vlaardingen toen met de aanleg van de industriebuurt in de VOP alle ruimte voor ondernemers bood. Als Schiedammer was hij echter een onbekende in de lokale Vlaardingse bijt. Toen hij op een gegeven moment eens door het raam naar buiten keek en allerlei mensen in pak op straat voorbij zag lopen dacht hij ‘die ken ik allemaal niet’. Hij ging met Jan, Jan, Loe en beide Japen rond de tafel zitten en in 1963 passeerde bij notaris de akte van oprichting voor de Industriële Kring Vettenoord. Er waren drie uitgangspunten opgesteld: 1 - contact zoeken met collega-ondernemers uit de VOP, 2 – Gezelligheid en 3 – Belangenbehartiging. Het werd dus een club voor bedrijven en niet voor personen. Vanuit mijn positie bij Chloride kwam ik er een jaar later als toegevoegde waarde bij als bestuurssecretaris.

De IKV was toen eigenlijk best wel een vooruitstrevende club. Ondernemers waren toentertijd eigenlijk alleen maar aangesloten bij de – overigens nog steeds bestaande – Maatschappij voor Nijverheid en Handel. Die was na haar oprichting in 1780 regionaal georganiseerd in departementen, waarbij Vlaardingen met Maassluis naast het departement Schiedam en Rotterdam was ingedeeld. En daarnaast had je natuurlijk de landelijke CNW en VNO. De IKV was echter een heel plaatselijk klein netwerk waar bedrijven lid van werden, dit in tegenstelling tot de Maatschappij voor Nijverheid en Handel die een lidmaatschap op persoonlijke titel kent.

Die departementen van de Maatschappij verschilden overigens onderling van elkaar door hun onderscheidende aanpak. Het departement Vlaardingen/Maassluis had directeur Wagner van de Shell eens als gastspreker. Wagner was één der opstellers / schrijvers van het Rapport van de Club van Rome. Hij onderhield de ondernemers in 1973 over de oorzaken en gevolgen van de oliecrisis. Dat was net een week voordat de crisis met autoloze zondag echt uitbrak. Als Vlaardingse ondernemers zaten we met die lezing dus boven op de maatschappelijke ontwikkelingen, iets waar ze b.v. in departementen Rotterdam en Schiedam van de Maatschappij voor Nijverheid en Handel best wel een beetje jaloers op waren Ook de IKV heeft zich altijd goed en breed georiënteerd en laten voorlichten door sprekers of anderszins. Diverse Vlaardingse ondernemers die ver buiten de gemeentegrenzen aan de slag zijn gegaan kunnen daar van getuigen. Die oriëntatie is dus een herkenbaar kenmerk van de Vlaardingse ondernemers, misschien zelfs wel een specifieke kwaliteit zou ik dus durven zeggen.” IKV in de tussentijd

Eind zestiger jaren is er vanuit de IKV ook nog een commissie geformeerd die als doel had om gezamenlijk een bedrijfsgeneeskundige dienst te formeren. Welhaast vanzelfsprekend zat Joop Fontijne hierin, samen met Jan Hoogstad sr. van de Damco en mijn persoontje. We hadden contact hierover met dr. Klaas ten Kate, die bedrijfsarts was bij HVO en de ENCK. Dat heeft toen weliswaar geen doorgang gevonden omdat er vanuit andere bedrijven geen belangstelling voor bestond, maar het geeft opnieuw aan dat er binnen de IKV aan zulke dingen gedacht werd.

In 1970 was er bij de Chloride een enorme brand en als gevolg daarvan is er toen een gezamenlijke bedrijfsbrandweer opgericht door leden van de Industriële Kring. Daar heb ik bij de oprichting ook nog mee te maken gehad, maar dat spreekt uit de aanleiding ervoor eigenlijk wel vanzelf. De initiatiefnemers waren verder Joop Fontijne en Jaap Ouwenbroek. Er sloten zich een negental IKV bedrijven bij aan. Dat betekende dat er vanuit een gezamenlijke pool een brandweerauto werd aangeschaft en een aantal werknemers vanuit de bedrijven zo ongeveer eens in de maand oefende en cursus volgde. Ook daar was op den duur echter geen belangstelling meer voor en het werd op geheven, maar ik denk dat het toch wel een jaar of drie bestaan heeft. Joop Fontijne was niet alleen een goed voorzitter maar ook, in het nette, best wel een beetje feestvarken. Toen de IKV 5 jaar bestond had Joop dan ook het idee dat er iets ludieks moest gebeuren. Hij is toen met het idee van een oliebollenactie gekomen. Die oliebollen werden in zijn fabriek gebakken en door scholieren en IKV leden deur aan deur in Vlaardingen aan de man gebracht. Het was een groot succes en in de fabriek van Fontijne heeft nog wekenlang daarna de geur van oliebollen gehangen. De opbrengst ging naar het Rode kruis.

Er werd in de IKV natuurlijk ook best wel eens gelachen. Een mooi voorbeeld daarvan vind ik nog steeds de vergadering die we eens in het privé-kantoor van Joop Fontijne hadden. Er was voor de oliebollenactie een commissie opgericht, waarin naast Joop Fontijne o.a. ook Jaap Thurmer, Arie Werner, mijn persoontje en nog twee anderen zaten. We zaten bij Joop in een hoek aan tafel met zijn allen en, let wel Peter, we praten over 1968, in de andere hoek stond een tv toestel. Dat was toen toch best wel een bijzonderheid. Het beeld stond aan maar het geluid uit, want we zaten natuurlijk te vergaderen. De tv stond echter aan omdat Jaap Thurmer als PR man van de commissie vanwege de oliebollenactie een interview had gehad voor de NCRV en dat interview zou die dag worden uitgezonden. Dus zat Jaap met een half oor in de vergadering gespannen naar die tv te kijken want hij zou natuurlijk in de uitzending komen. Toen de NCRV presentatrice, netjes gekleed met een hoog kanten kraagje, in beeld kwam voor de nieuwe programma-aankondiging, dacht Jaap dat hij in beeld zou komen met zijn verhaal over de oliebollenactie. Hij sprong dus op en liep met een snelheid van 100 kilometer per 10 seconden naar de tv om het geluid aan te zetten. En wat hoorde alle leden tot hun verbazing? ‘En nu dames en heren, volgt een programma over seksuele voorlichting voor bejaarden’. Jaap was toen al op leeftijd maar kon er met ons samen toch smakelijk om lachen.

In Holland staat een huis, IKV als projectontwikkelaar?
Terwijl ik in afwachting van deel twee van het historisch IKV interview met Bram van Dorp op zijn balkon 13 hoog zit te genieten van het uitzicht over de Nieuwe Maas, de overkant en de eerste stralende lentedag van 2011, komt Bram zingend met de koffie uit de keuken. “ ’T is lente, geachte cliënte”. Jong van geest, als hij met zijn 88 jaar nog steeds is, staat hem het hoorspel van de familie Doorsnee uit 1956 nog net zo helder voor de geest. Omdat ik van de familie Doorsnee alleen maar heel in de verte ooit iets heb gehoord, komt Bram met de hele familie op de proppen: Pa de winkelman = Cees Laseur, Ma = Sofie Steijn etc. etc..

Bedrijfs Geneeskundige Dienst
Na dit nostalgische intro begint Bram over de Bedrijfs Geneeskundige Dienst, die enkele IKV leden in 1970 op wilden richten. “We zochten contact met Klaas Ten Kate, die na zijn doktersstudie een korte tijd in het ziekenhuis aan de Hofsingel in Vlaardingen had gewerkt. Hij ging echter al snel als bedrijfsarts aan de slag bij de ENCK en ook bij H.V.O., waar hij door directeur Joncker werd aangenomen. Klaas was een zoon van de beroemde Ten Kate-familie van fabriek ’t Beschuitje in het Westnieuwland. De brand, die een eind aan de fabriek maakte, heeft heel wat impact in de stad gehad. Het was midden in de winter en de ruïne zag er uit als een ijspaleis. Er is een beroemde foto van, ik geloof van Aad Dulfer. Behalve dat de broers en zus van Klaas, Jan en Nico en Titiana redelijk bekende zwemmers waren, waren de Ten Kate’s ook nogal streng gereformeerde mensen. Dat was Joncker overigens ook...

Aad Dulfer was famillie van Ten Kate, vandaar wellicht de fotografische interesse in het dramatische ijspaleis. Aad, vader van IKV fotograaf Jan Dulfer, had een sportzaak op de Hoogstraat, waar je sportshirts kon kopen van VFC, Hollandiaan, Fortuna. Iedereen voetbalde bij een andere club, maar iedereen kocht zijn shirts in dezelfde winkel.

Er was uiteraard een commissie in het leven geroepen, met daarin Jo Fontijne, Jan Hoogstad sr. en mijn persoontje. De commissie heeft diverse gesprekken gevoerd met de personeelschef van de ENCK. We spraken af dat Klaas de mogelijkheden mocht onderzoeken om een BGD op kon zetten. Helaas kwam dit toen niet van de grond, maar het leverde nu wel weer een paar aardige anekdotes op, vind je niet ?” Verder met het voorzitterschap “Jo Fontijne werd op enig moment als voorzitter opgevolgd door Arie Hooymeijer. Daar hoort uiteraard ook weer een IKV anekdote bij, zij het van een wellicht ietewat onverwachte signatuur. Het bestuur concludeerde dat er te weinig woningen waren voor leidinggevenden en stafmensen. Die moesten van heinde en verre rijden vanuit hun woonplaats om in Vlaardingen te kunnen werken. Arie vroeg mij toen: “Bram, wat gaan we daar aan doen?” Ik had toen al ervaring op dat gebied met de Willem Lodewijklaan en Johan Frisolaan. Daar hadden we toen de commissie Woningdoorstroming voor op gezet, waar ik voorzitter van werd. De commissie Woningdoorstroming ging zich opnieuw met de Vlaardingse woningvoorraad bezig houden, nu aan de Acaciadreef en Kornoeljedreef. Het uiteindelijke resultaat is dat we daar 171 woningen hebben laten bouwen voor die doelgroepen. Na een bouwtijd van een jaar of twee leverde de aannemer de afgesproken 171 woningen in Holy Noord op. Dat bleek echter een aantal meer dan er direct nodig waren. Ik weet nog goed dat burgemeester Heusdens toen bij wijze van spreke op zijn knieën en met de hoed in de hand kwam vragen of zijn ambtenaren ook in aanmerking mochten komen voor die woningen. Toen de eerste paal werd geslagen boden wij hem een konijnenhok aan voor de kinderboerderij. Dat hok was gemaakt door de timmerman van Chloride en staat geloof ik nog steeds op die kinderboerderij. AANGEBODEN door Commissie Woningdoorstroming 1973 De woningbouw via Woningdoorstroming is toch wel een belangrijke maatschappelijke activiteit van de industriële Kring geweest, mag ik zo zelf wel zeggen Daarnaast hebben we heel veel later, ik spreek nu rond de laatste eeuwwisseling, de commissie Woningdoorstroming als stichting een meer officieel tintje gegeven om aan het voormalig Hollandiaan-handbalveld in Holy Noord aan de slag te kunnen met de drie Triade-torens. Een project dat 105 woningen en 3 penthouses heeft opgeleverd. Ook daarbij hebben we onze voorgaande ervaringen natuurlijk heel goed weten te gebruiken. Bij alle bouwprojecten van Woningdoorstroming was Marius van Dorp overigens de ontwerper.

Resumé
Na Arie Hooymeijer werd Adrie Meerman voorzitter van de IKV. Daar gaan we een volgende keer wel mee door met een chronologisch overzicht. Tot dan in elk geval nu vast een verkort resume van de opeenvolgende IKV voorzitters. Jo Fontijne – Arie Hooijmeyer – Adrie Meerman – Bram van Dorp – André Fontijne – Cees Borsboom ad int. – Stoffel Molenaar ad int. – Leen van Bree. 8 namen op 50 jaar geeft een gemiddelde van 6 jaar per voorzitter, zij het dat de interims wat korter en de reguliere wat langer voorzaten vóór zij de hamer doorgaven.


Thee met een kaakje
“Waar heb je trek in, thee of koffie ? Ik heb er geen gebak bij, we moeten het met een eenvoudig Victoria kaakje doen vandaag.” Terwijl Bram in de keuken een ketel water opzet, pak ik de verrekijker die standaard in de vensterbank staat en tuur de Nieuwe Maas af. Het uitzicht vanaf de 13 e etage is nu eenmaal fenomenaal en ik maak altijd graag van de gelegenheid gebruik om de Vlaardingse omgeving vanuit een ander perspectief te kunnen aanschouwen. Er gebeurt immers van alles in de Rivierzone en het bezoek aan Bram is altijd een uitgelezen mogelijkheid om de situatie eens goed te bekijken.

Opvallend is de grote lege plek aan ‘de overkant’, waar de Shell een groot tankerpark lijkt te hebben opgeruimd. Via de Matex (Vopak uiteraard) en Schiedam draai ik langs Pernis richting Delta Hotel en bekijk de kont en vlag van de schepen die langs varen om te zien waar ze vandaan komen, tot Bram met de thee binnen komt. Zoals gebruikelijk begint de verdere geschiedschrijving van de IKV met iets heel anders dan het beoogde onderwerp. “Ken jij dat verhaal van Vadertje Drees, hoe Nederland relatief gezien veel meer Marshallhulp kreeg dan andere West Europese landen ?” Uiteraard wist ik dat niet want ik mag het Bram graag horen vertellen, wat hij dan ook vanzelfsprekend met verve deed. “Drees woonde in Den Haag aan de Beeklaan nommer 7. Daar heeft hij zijn hele leven gewoond, wat op zich eigenlijk al een heel bijzonder feit is. Maar daar gaat het nu niet om. Toen de Amerikanen bij de Nederlandse regeringsleider op visite gingen om de Marshallhulp te bespreken, werden ze daarvoor bij hem thuis op de koffie gevraagd. In heel Europa werden ze in paleizen met veel egards ontvangen, maar vadertje Drees hield het naar goed Nederlands gebruik klein en huiselijk. En die belangrijke Amerikanen kregen dus een kaakje bij de koffie en de thee. De nood was toen nog groot zo net na de oorlog en Drees was daar solidair mee.

Dat heeft toen grote indruk op de Amerikanen gemaakt en ze grepen voor Nederland toch nét iets dieper in de buidel dan voor andere landen. Een voor Vlaardingen belangrijk resultaat is het Delta Hotel dat met die Marshallhulp kon worden gebouwd.” Voor we aan het echte werk beginnen wil Bram echter eerst nog even iets rectificeren. “Peter, ik moet je eerst even corrigeren betreffende je opmerking over de brand van het Beschuitje. Dat is niet correct, dus dat wil ik even recht zetten. Het ijspaleis was de ruïne die in 1929 ontstond toen modemagazijn Hakbijl tussen de Smalle en Brede Havenstraat uitbrandde. Er is een beroemde foto dat het afgebrande pand helemaal door bevroren bluswater is ingepakt. Het Beschuitje brandde midden in de zomer van 1953 af. Dat laat overigens onverlet dat Jan Dulfer toch mooie foto’s voor het IKV nieuws maakt.” Uiteraard heeft Bram volkomen gelijk dus gaan we opgeruimd verder om de chronologie der voorzitters van de IKV in kaart brengen. “De derde IKV voorzitter, Adrie Meerman, was toen behalve directeur van zijn bedrijf, ook wethouder voor het CDA. Een situatie die toen nog heel gebruikelijk was, want ook zijn medebestuurlid bij de IKV, Jan Madern, zat tegelijkertijd in het college van B&W als wethouder voor de VVD. Naast hun volledige baan als directeur deden ze daarnaast dus hun werk als wethouder en zaten ze in het bestuur van de IKV.

Dat is tegenwoordig natuurlijk vanwege de zwaarte van dergelijke functies volstrekt ondenkbaar. In die tijd kreeg het IKV overigens ook veel steun van de RABO bank. Directeur Piet Pouwer zette zijn ‘power’ in om de IKV secretarieel te begeleiden. Dat heeft Erica Krijgsman, een zeer charmante – en volgens mij vrijgezelle - dame, vele jaren met verve gedaan.” Daarmee eigenlijk al bij de volgende voorzitter van de IKV aangekomen, besluiten we het er voor nu bij te laten. Volgende aflevering: Bram de vierde : “Winst maken is heel lang een vies iets geweest in Nederland. Maar Shell-man Wagner zei het altijd zo: Bedrijven moeten winst maken om sociale dingen te kunnen doen” en “Zelfs een blinde schipper herkent de wal als hij er op botst.”

Wordt vervolgd...